Jak dobrać listwę zasilającą z ochroną przeciwprzepięciową do komputera i telewizora

Za biurkiem i pod telewizorem zwykle brakuje gniazd. Komputer, monitor, router, drukarka, telewizor, dekoder i soundbar potrzebują zasilania, a do tego dochodzą ładowarki. Listwa zasilająca jest więc w większości domów niezbędna. Warto, by przy okazji chroniła drogi sprzęt przed przepięciami, które pojawiają się w sieci podczas burz i przełączeń w instalacji. Nie każda listwa z wyłącznikiem chroni jednak przed przepięciami, a nawet dobra listwa ma swoje ograniczenia.

• Dowiesz się, czym różni się listwa przeciwprzepięciowa od zwykłego przedłużacza.
• Poznasz parametry, które warto sprawdzić przed zakupem.
• Sprawdzisz, jak bezpiecznie podłączyć kilka urządzeń.
• Zobaczysz, jakie miejsce zajmuje listwa w całym systemie ochrony domu.

Skąd biorą się przepięcia

Przepięcie to krótkotrwały wzrost napięcia w instalacji, wielokrotnie przekraczający napięcie znamionowe. Źródłem mogą być wyładowania atmosferyczne w pobliżu linii zasilającej lub budynku, przełączenia w sieci energetycznej, a także włączanie i wyłączanie dużych odbiorników w samym domu, na przykład silników i sprężarek. Elektronika komputerów, telewizorów i routerów jest szczególnie wrażliwa na takie impulsy. Przepięcie nie zawsze niszczy urządzenie od razu. Czasem uszkadza zasilacz lub port sieciowy, a czasem stopniowo skraca żywotność podzespołów.

Listwa przeciwprzepięciowa a zwykły przedłużacz

Zwykła listwa lub rozgałęźnik tylko rozdziela zasilanie na kilka gniazd. Listwa przeciwprzepięciowa ma dodatkowo wbudowane elementy, najczęściej warystory, które przy wzroście napięcia zaczynają przewodzić i odprowadzają energię impulsu do przewodu ochronnego. Dlatego listwa przeciwprzepięciowa musi być podłączona do gniazda z bolcem ochronnym, które ma sprawne uziemienie. W gniazdku bez przewodu ochronnego jej ochrona działa w ograniczonym zakresie albo wcale.

Sam wyłącznik na listwie, nawet podświetlany, nie oznacza ochrony przeciwprzepięciowej. Informację o ochronie należy szukać w opisie i na obudowie.

Na co patrzeć w opisie listwy

• Maksymalny prąd udarowy. Podawany w kiloamperach, określa, jak duży impuls listwa jest w stanie przyjąć. Wyższa wartość oznacza większą odporność.
• Energia pochłaniania. Podawana w dżulach, informuje, ile energii przepięcia listwa może pochłonąć. To parametr często podawany przez producentów, warto porównywać go między modelami.
• Poziom ochrony napięciowej. Im niższe napięcie, do którego listwa ogranicza impuls, tym lepiej dla podłączonego sprzętu.
• Wskaźnik ochrony. Kontrolka informująca, że układ ochronny działa. Warystory zużywają się po przyjęciu kolejnych impulsów, a zgaśnięcie kontrolki oznacza, że listwę trzeba wymienić.
• Bezpiecznik lub wyłącznik termiczny. Chroni listwę przed przeciążeniem.
• Ochrona linii sygnałowych. Niektóre listwy mają gniazda do zabezpieczenia przewodu antenowego lub sieciowego. Przepięcie może dotrzeć do telewizora także kablem antenowym, a do komputera przewodem sieciowym.
• Długość i przekrój przewodu. Wybierz długość, jakiej potrzebujesz, bez nadmiaru zwijanego za szafką.

Listwy z wyłącznikiem i ochroną do zastosowań domowych i biurowych znajdziesz w kategorii listwy ochronne przenośne.

Gdzie przydaje się listwa przeciwprzepięciowa

• Stanowisko komputerowe z komputerem, monitorem, drukarką i ładowarkami.
• Kącik telewizyjny z telewizorem, dekoderem, konsolą i zestawem audio. Tu szczególnie przydaje się ochrona przewodu antenowego.
• Router i modem, które pracują całą dobę i są podłączone jednocześnie do sieci energetycznej i telekomunikacyjnej.
• Domowe biuro, w którym awaria sprzętu oznacza przerwę w pracy i utratę danych.

Dla komputerów, przy których ważna jest ciągłość pracy, warto rozważyć zasilacz awaryjny. Chroni on przed zanikami napięcia i daje czas na zapisanie pracy, a wiele modeli ma również wbudowaną ochronę przeciwprzepięciową.

Ile urządzeń można podłączyć

Każda listwa ma określone obciążenie maksymalne, zwykle podawane w amperach lub watach, najczęściej około 16 A, czyli około 3500 W. Zestaw komputerowy czy telewizyjny pobiera zwykle znacznie mniej. Problem pojawia się, gdy do tej samej listwy podłącza się grzejnik elektryczny, czajnik, żelazko lub odkurzacz. Takich urządzeń o dużej mocy nie należy zasilać z listwy przeznaczonej dla elektroniki.

Kilka zasad bezpiecznego użytkowania:

• nie łącz listew szeregowo, jednej do drugiej,
• nie przykrywaj listwy dywanem ani nie zamykaj jej w ciasnej szafce bez wentylacji,
• regularnie sprawdzaj, czy wtyczki dobrze trzymają się w gniazdach, a obudowa nie jest ciepła,
• wymieniaj listwę po silnej burzy, jeśli kontrolka ochrony zgasła lub listwa wyraźnie ucierpiała.

Przewód antenowy i sieciowy

Przepięcie nie zawsze przychodzi przez gniazdo. W domach z anteną na dachu lub instalacją telewizji kablowej impuls może dotrzeć do telewizora i dekodera przewodem koncentrycznym. Do routera i komputera może przyjść przewodem telefonicznym lub sieciowym. Dlatego ochrona tylko zasilania nie wystarcza, gdy urządzenie jest podłączone jednocześnie do kilku instalacji. Listwy z gniazdami do przelotowego podłączenia przewodu antenowego lub sieciowego wyrównują potencjały między zasilaniem a linią sygnałową. Warunek jest jeden: wszystkie przewody danego zestawu muszą przechodzić przez tę samą listwę, a listwa musi być podłączona do gniazda z uziemieniem.

Listwa to ostatni stopień ochrony

Ochrona przeciwprzepięciowa w budynku działa stopniowo. Ograniczniki przepięć w rozdzielnicy głównej przyjmują najsilniejsze impulsy z sieci, a listwa przy urządzeniu odfiltrowuje to, co przedostało się dalej, oraz impulsy powstające wewnątrz domu. Listwa sama nie ochroni sprzętu przed bezpośrednim skutkiem wyładowania w pobliżu budynku. Dlatego przy wymianie lub modernizacji rozdzielnicy warto rozważyć ograniczniki przepięć, o czym przeczytasz w tekście skuteczna ochrona instalacji elektrycznych przed przepięciami.

Jeżeli po burzach powtarzają się awarie gniazd w jednej części mieszkania, przyczyną może być uszkodzony obwód lub zabezpieczenie, o czym piszemy w artykule dlaczego gniazdka w jednej części mieszkania przestają działać po burzy. Najprostsza zasada na czas silnej burzy pozostaje niezmienna: jeśli możesz, odłącz od sieci najcenniejszy sprzęt, łącznie z przewodem antenowym i sieciowym.