Jak zmniejszyć straty ciepła przez grzejnik na ścianie zewnętrznej

Grzejnik montuje się zwykle pod oknem, na ścianie zewnętrznej. To dobre miejsce, bo ciepłe powietrze unoszące się od grzejnika ogrzewa chłodną szybę i ogranicza spływanie zimnego powietrza na podłogę. Jest jednak druga strona medalu. Fragment ściany za grzejnikiem nagrzewa się mocniej niż reszta muru, a przez nagrzaną ścianę ucieka więcej ciepła na zewnątrz. W słabo ocieplonych budynkach te straty są wyraźne. Część z nich można ograniczyć prostymi sposobami.

• Dowiesz się, skąd biorą się straty ciepła za grzejnikiem.
• Poznasz zasadę działania ekranu zagrzejnikowego i sposób montażu.
• Sprawdzisz, jak zabudowa, zasłony i parapet wpływają na pracę grzejnika.
• Zobaczysz, jakie ustawienia instalacji zmniejszają straty.

Skąd biorą się straty za grzejnikiem

Grzejnik oddaje ciepło na dwa sposoby: przez konwekcję, czyli ogrzewanie przepływającego powietrza, i przez promieniowanie. Część promieniowania z tylnej płyty grzejnika trafia bezpośrednio w ścianę. Ściana za grzejnikiem ma przez to temperaturę wyższą niż pozostała część muru, a im wyższa różnica temperatur między wnętrzem ściany a powietrzem zewnętrznym, tym więcej ciepła przenika na zewnątrz.

Problem jest największy w budynkach bez docieplenia, z cienką ścianą we wnęce podokiennej. W starszych domach i blokach wnęki pod oknami bywają cieńsze od reszty muru, bo zostawiono w nich miejsce na grzejnik. W budynkach dobrze ocieplonych straty za grzejnikiem są znacznie mniejsze, bo izolacja ogranicza przenikanie ciepła niezależnie od temperatury wewnętrznej powierzchni ściany.

Ekran zagrzejnikowy

Ekran zagrzejnikowy to cienka płyta z pianki pokrytej folią aluminiową, mocowana na ścianie za grzejnikiem. Folia odbija część promieniowania z powrotem do pokoju, a pianka ogranicza przenikanie ciepła w głąb ściany. Montaż jest prosty:

1. Zmierz powierzchnię ściany za grzejnikiem i dotnij ekran tak, by był nieco mniejszy od grzejnika i nie wystawał poza jego obrys.
2. Wytnij otwory lub nacięcia na wsporniki grzejnika i rury zasilające.
3. Przyklej ekran do czystej, suchej ściany klejem lub taśmą dwustronną, folią w stronę grzejnika. Najwygodniej robić to przy demontażu grzejnika, na przykład podczas malowania, ale da się to zrobić także przy zamontowanym grzejniku, wsuwając ekran od góry.
4. Zostaw szczelinę powietrzną między ekranem a grzejnikiem. Folia działa tylko wtedy, gdy nie styka się z płytą grzejnika.

Ekran nie zastąpi docieplenia ściany, ale w nieocieplonych wnękach podokiennych jest tanim sposobem na ograniczenie strat. Przy okazji warto sprawdzić, czy ściana za grzejnikiem nie jest zawilgocona. Ekran przyklejony na wilgotny tynk może sprzyjać pleśni.

Zabudowy, zasłony i parapety

Grzejnik potrzebuje swobodnego przepływu powietrza. Każda przeszkoda zmniejsza ilość ciepła oddawanego do pokoju, a zatrzymane przy grzejniku ciepło nagrzewa ścianę i okno, przez które ucieka na zewnątrz.

• Zasłony do podłogi zakrywające grzejnik tworzą kieszeń ciepłego powietrza przy szybie. Lepiej stosować zasłony kończące się na wysokości parapetu albo odsuwać je na noc.
• Szerokie parapety wystające daleko nad grzejnik zatrzymują unoszące się powietrze. Pomaga parapet z kratką wentylacyjną nad grzejnikiem albo zachowanie odpowiedniego odstępu.
• Obudowy i maskownice ograniczają konwekcję. Jeśli muszą zostać, powinny mieć duże otwory u dołu i u góry.
• Meble przed grzejnikiem, na przykład kanapa, zmniejszają moc oddawaną do pomieszczenia i zakłócają odczyt głowicy termostatycznej.

Ustawienia instalacji i grzejnika

Straty przez ścianę rosną wraz z temperaturą grzejnika. Im niższa temperatura wody, przy której pokój jest jeszcze ciepły, tym mniej ciepła ucieka przez mur za grzejnikiem. Dlatego warto:

• ustawić krzywą grzewczą kotła lub temperaturę zasilania tak, by grzejniki pracowały możliwie długo w niższej temperaturze, zamiast krótko i bardzo gorąco,
• odpowietrzyć grzejniki przed sezonem, bo grzejnik zapowietrzony grzeje nierówno, a głowica dłużej trzyma zawór otwarty,
• sprawdzić, czy zawór termostatyczny działa i nie jest zablokowany, o czym piszemy w tekście co zrobić gdy zawór termostatyczny na grzejniku nie reaguje na zmiany temperatury otoczenia,
• zwrócić uwagę na nierównomierne nagrzewanie grzejnika, które może wynikać z zamulenia lub złego przepływu, co opisujemy w artykule dlaczego rury za kaloryferem są gorące ale sam grzejnik pozostaje chłodny po odpowietrzeniu.

Warto też pamiętać o regularnym czyszczeniu grzejnika. Kurz zebrany między płytami i w ożebrowaniu utrudnia przepływ powietrza, więc grzejnik oddaje mniej ciepła do pokoju, a więcej nagrzewa ścianę za sobą. Wąska szczotka do grzejników lub odkurzacz z długą końcówką wystarczą, by przed sezonem przywrócić pełną wydajność.

Okno nad grzejnikiem

Straty przy grzejniku pod oknem to nie tylko ściana, ale też samo okno. Ciepłe powietrze unoszące się od grzejnika omywa szybę i ramę. Przy nieszczelnych oknach część tego powietrza ucieka na zewnątrz szczelinami, a do pokoju napływa zimne. Dlatego regulacja okuć i wymiana zużytych uszczelek przed sezonem grzewczym to dobre uzupełnienie ekranu zagrzejnikowego. Warto też sprawdzić, czy wnęka podokienna nie ma pęknięć i szczelin przy parapecie zewnętrznym, przez które wnika chłodne powietrze.

Wymiana grzejnika przy remoncie

Przy wymianie grzejnika warto dobrać model o większej powierzchni, który dostarczy potrzebną moc przy niższej temperaturze wody. Grzejniki płytowe z kilkoma płytami i ożebrowaniem dobrze sprawdzają się pod oknami, a ich wysokość i długość można dopasować do wnęki. Zostaw odstęp od podłogi, ściany i parapetu zgodnie z zaleceniami producenta, żeby powietrze mogło swobodnie krążyć. Wybór grzejników w różnych wymiarach znajdziesz w kategorii grzejniki płytowe. W dłuższej perspektywie najskuteczniejszym sposobem na straty przez ścianę za grzejnikiem pozostaje jednak docieplenie budynku, po którym zmniejsza się też potrzebna moc grzejników.