Zawory grzejnikowe kątowe i powrotne w instalacjach centralnego ogrzewania

Dobry dobór zaworów grzejnikowych to podstawa sprawnie działającej instalacji. Dowiedz się, jak wybrać odpowiednie elementy i uniknąć najczęstszych błędów montażowych.

Czym jest zawór grzejnikowy kątowy i gdzie się go stosuje

Zawór grzejnikowy kątowy to element armatury, który łączy grzejnik z rurą instalacyjną pod kątem 90 stopni. Jego nazwa pochodzi właśnie od tego charakterystycznego kształtu. Stosuje się go najczęściej wtedy, gdy rury prowadzone są wzdłuż podłogi i wchodzą do grzejnika od dołu. Takie rozwiązanie jest bardzo popularne w nowym budownictwie.

W Polsce przeważająca część nowych mieszkań wyposażona jest w instalacje podłogowe, gdzie rury wychodzą spod posadzki. Właśnie w takich warunkach zawór grzejnikowy kątowy sprawdza się najlepiej. Pozwala on na estetyczne podłączenie grzejnika bez konieczności stosowania dodatkowych kolanek. Instalacja wygląda schludnie i zajmuje mniej miejsca.

Tego rodzaju zawory produkowane są w kilku rozmiarach. Najczęściej spotykane średnice to DN10, DN15 i DN20. Wybór konkretnego rozmiaru zależy od przepływu wody w instalacji oraz mocy grzejnika. Dla standardowego grzejnika pokojowego o mocy do 1000 W wystarczy zwykle zawór DN10.

Warto wiedzieć, że zawory kątowe dostępne są zarówno w wersji ręcznej, jak i termostatycznej. Te drugie umożliwiają podłączenie głowicy termostatycznej. Dzięki temu można automatycznie regulować temperaturę w pomieszczeniu. Takie rozwiązanie pozwala obniżyć zużycie energii nawet o 20 procent rocznie.

Zawór grzejnikowy powrotny i jego rola w instalacji

Każdy grzejnik posiada dwa przyłącza. Jedno służy do doprowadzenia gorącej wody, drugie do jej odprowadzenia z powrotem do kotła. Zawór grzejnikowy powrotny montowany jest właśnie na tym drugim przyłączu, czyli na tak zwanym powrocie. Jego zadaniem jest regulacja przepływu wody wracającej do źródła ciepła.

Dzięki niemu możliwe jest indywidualne odcięcie grzejnika bez konieczności wyłączania całej instalacji. Jest to szczególnie przydatne podczas wymiany lub serwisowania konkretnego urządzenia. Zawór ten pozwala także na wyważenie hydrauliczne instalacji. Właściwe wyważenie zapewnia równomierne ogrzewanie wszystkich pomieszczeń w budynku.

Zawory powrotne różnią się między sobą konstrukcją. Część z nich ma budowę prostą, inne wykonane są jako kątowe. Prosta wersja stosowana jest wtedy, gdy rury biegną poziomo po ścianie, a podłączenie grzejnika odbywa się z boku. Dobrym przykładem produktu o takiej konstrukcji jest zawór grzejnikowy powrotny firmy Danfoss z serii RLV-S 15.

Montaż zaworu powrotnego wymaga uwagi i precyzji. Należy zachować odpowiedni kierunek przepływu wody, który zaznaczony jest strzałką na obudowie. Nieprawidłowy montaż może powodować hałas instalacji lub ograniczenie przepływu. W skrajnych przypadkach prowadzi to do nieprawidłowego działania całego układu grzewczego.

Jak dobrać odpowiedni zawór do swojego grzejnika

Dobór zaworu powinien być poprzedzony analizą kilku parametrów. Pierwszym z nich jest sposób prowadzenia rur w pomieszczeniu. Drugim jest moc zainstalowanego grzejnika. Trzecim jest ciśnienie robocze instalacji, które w typowych budynkach mieszkalnych wynosi od 3 do 6 barów.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze kwestie, które warto sprawdzić przed zakupem:

• Kierunek podłączenia rur (od dołu, z boku lub od tyłu grzejnika)
• Średnica rur instalacyjnych (najczęściej 15 mm lub 18 mm)
• Maksymalna temperatura czynnika grzewczego (zazwyczaj 110°C)
• Typ instalacji (jednorurowa lub dwururowa)

W instalacjach dwururowych każdy grzejnik wyposażony jest w oddzielny zawór zasilający i powrotny. W instalacjach jednorurowych stosuje się specjalne zawory z wbudowanym bypasem. Różnią się one budową od standardowych modeli. Ich cena jest wyższa, zwykle o 30 do 50 procent w porównaniu z zaworami do instalacji dwururowych.

Warto też zwrócić uwagę na materiał, z którego wykonany jest zawór. Większość dostępnych na rynku modeli produkowana jest z mosiądzu niklowanego lub chromowanego. Mosiądz nikiel odporny jest na korozję i dobrze znosi wahania temperatury. Żywotność dobrej jakości zaworu wynosi nawet 25 lat przy prawidłowej eksploatacji.

Montaż zaworów krok po kroku

Przed przystąpieniem do montażu należy odciąć dopływ wody do instalacji. Następnie trzeba spuścić wodę z tego obiegu grzewczego. Dopiero po wykonaniu tych czynności można przystąpić do wymiany lub montażu nowego elementu. Pominięcie tego kroku grozi zalaniem pomieszczenia.

Sam zawór grzejnikowy kątowy montuje się do grzejnika za pomocą złączki zaciskowej lub gwintowanej. Przy połączeniach gwintowanych konieczne jest zastosowanie uszczelnienia. Do tego celu używa się taśmy teflonowej lub konopi impregnowanych pastą. Na odpowiednie uszczelnienie gwintów należy nawinąć od 10 do 15 warstw taśmy.

Po zamontowaniu zaworu i napełnieniu instalacji wodą konieczne jest odpowietrzenie grzejnika. Powietrze usuwane jest przez zawór odpowietrzający umieszczony w górnej części grzejnika. Prawidłowe odpowietrzenie trwa zwykle od 30 sekund do 2 minut. Grzejnik jest poprawnie odpowietrzony, gdy z zaworu zaczyna wypływać woda bez pęcherzyków powietrza.

Należy sprawdzić szczelność wszystkich połączeń po uruchomieniu instalacji. Kontrolę przeprowadza się wizualnie i dotykiem podczas pierwszego rozgrzania systemu. Ewentualne nieszczelności objawią się zaciеkami lub wilgocią wokół złącz. W takim przypadku trzeba ponownie wyłączyć instalację i dokręcić lub wymienić uszczelnienie.

Praktyczne wskazówki dla osób planujących modernizację instalacji

Wymiana starych zaworów to dobra okazja do modernizacji całego układu grzewczego. Stare zawory, które mają więcej niż 15 lat, często nie domykają się szczelnie. Powoduje to niekontrolowany przepływ wody i trudności w regulacji temperatury. Nowe modele charakteryzują się znacznie większą precyzją działania.

Przy modernizacji warto rozważyć zastosowanie zestawów przyłączeniowych. Zawierają one komplet elementów potrzebnych do podłączenia grzejnika. W skład typowego zestawu wchodzą:

1. Zawór termostatyczny z głowicą
2. Zawór powrotny lub regulacyjny
3. Złączki zaciskowe lub gwintowane do rur
4. Odpowietrznik automatyczny lub ręczny

Kupując zestaw, można zaoszczędzić od 10 do 15 procent w porównaniu z zakupem elementów osobno. Wszystkie komponenty są też wzajemnie dopasowane pod względem wymiarów i przepływu. To ułatwia montaż i zapewnia prawidłowe działanie instalacji. Zestawy dostępne są dla rur o średnicach 15, 18 i 22 mm.

Jeśli masz wątpliwości dotyczące doboru elementów, skonsultuj się ze specjalistą w hurtowni. Dobry doradca zapyta o moc grzejników, długość instalacji oraz rodzaj kotła. Na podstawie tych informacji pomoże dobrać właściwy zawór grzejnikowy kątowy oraz pozostałe komponenty. Taka konsultacja jest bezpłatna i pozwala uniknąć kosztownych błędów podczas zakupu i montażu.