Przejdź do treści

Jak sprawdzić czy kocioł kondensacyjny pracuje oszczędnie i naprawdę kondensuje

Energetyczne centrum Ogrzewanie i energia

Serwisant przy otwartym kotle gazowym wiszącym, sprawdzanie czy kocioł kondensacyjny pracuje oszczędnie

Kocioł kondensacyjny odzyskuje ciepło z pary wodnej zawartej w spalinach. Dzięki temu może osiągać wyraźnie wyższą sprawność niż starsze kotły, ale tylko pod jednym warunkiem: woda wracająca z instalacji musi być na tyle chłodna, by para w spalinach skropliła się w wymienniku. W wielu domach kocioł kondensacyjny pracuje jednak na parametrach dobranych do dawnego kotła, z wysoką temperaturą zasilania i krótkimi cyklami. Wtedy kondensacja jest niewielka, a oszczędność dużo mniejsza od oczekiwanej.

  • Dowiesz się, od czego zależy kondensacja w kotle.
  • Poznasz proste sposoby sprawdzenia, czy kocioł kondensuje.
  • Sprawdzisz, jakie ustawienia obniżają temperaturę powrotu.
  • Zobaczysz, na co zwrócić uwagę przy corocznym przeglądzie.

Od czego zależy kondensacja

Para wodna w spalinach gazu ziemnego zaczyna się skraplać, gdy temperatura powierzchni wymiennika spadnie poniżej około 55°C. O tej temperaturze decyduje przede wszystkim woda powracająca z grzejników. Im chłodniejszy powrót, tym więcej skroplin i tym wyższa sprawność. Przy powrocie powyżej 55 do 57°C kocioł pracuje praktycznie jak urządzenie tradycyjne.

Na temperaturę powrotu wpływają:

  • temperatura zasilania ustawiona w kotle lub wynikająca z krzywej grzewczej,
  • wielkość grzejników w stosunku do potrzeb pomieszczeń,
  • przepływ wody w instalacji, czyli bieg pompy i ustawienia zaworów,
  • sprzęgło hydrauliczne lub obejścia, przez które gorąca woda wraca do kotła bez oddania ciepła.

Duże znaczenie ma także modulacja mocy. Kocioł kondensacyjny potrafi zwykle zmniejszać moc palnika do kilkunastu lub kilkudziesięciu procent mocy maksymalnej. W okresach przejściowych, gdy dom potrzebuje niewiele ciepła, zbyt duży kocioł nawet przy najniższej mocy wytwarza więcej ciepła, niż instalacja jest w stanie odebrać. Wtedy szybko osiąga zadaną temperaturę, wyłącza się i po kilku minutach startuje ponownie. Każdy taki cykl to straty na rozruchu i wyższa średnia temperatura powrotu. Dlatego przy doborze kotła ważna jest nie tylko moc maksymalna, ale też minimalna moc modulacji.

Jak sprawdzić, czy kocioł kondensuje

Nie potrzeba do tego analizatora spalin, choć serwisant przy przeglądzie może wykonać pełny pomiar. Domownik może sprawdzić kilka rzeczy samodzielnie:

  1. Odczytaj temperatury. Wiele kotłów pokazuje na wyświetlaczu temperaturę zasilania, a niektóre także powrotu. Można też przyłożyć termometr kontaktowy do rury powrotnej przy kotle. Powrót poniżej 50°C w typowe zimowe dni oznacza dobrą kondensację.
  2. Obserwuj odpływ skroplin. Z rurki skroplin przy pracy kotła powinna kapać woda. W chłodne dni kocioł o mocy kilkunastu kilowatów może wytworzyć kilka litrów skroplin na dobę. Sucha rurka przy długiej pracy to sygnał, że kondensacji prawie nie ma.
  3. Sprawdź różnicę zasilanie i powrót. Przy pracy instalacji grzejnikowej różnica rzędu 10 do 20°C jest typowa. Bardzo mała różnica, kilka stopni, często oznacza zbyt duży przepływ i gorący powrót.
  4. Zwróć uwagę na pióropusz pary. Biała smuga z wylotu spalin w mroźny dzień jest normalna dla kotła kondensacyjnego i świadczy o niskiej temperaturze spalin.

Ustawienia, które obniżają temperaturę powrotu

Najwięcej daje praca z regulatorem pogodowym i dobrze dobraną krzywą grzewczą. Kocioł grzeje wtedy wodą o temperaturze dopasowanej do pogody, na przykład 40 do 50°C przy umiarkowanym mrozie zamiast stałych 70°C. Jak dobrać krzywą, opisujemy w artykule jak ustawić krzywą grzewczą kotła gazowego, by nie przegrzewać domu jesienią.

Inne ustawienia, które warto sprawdzić:

  • Bieg lub tryb pompy. Zbyt wysoki bieg zwiększa przepływ i podnosi temperaturę powrotu. Tryb stałej lub proporcjonalnej różnicy ciśnień zwykle lepiej pasuje do instalacji z zaworami termostatycznymi.
  • Moc maksymalna c.o. Ograniczenie jej do rzeczywistego zapotrzebowania domu wydłuża cykle pracy i zmniejsza taktowanie.
  • Histereza i czas blokady. Krótkie cykle włącz i wyłącz obniżają sprawność i przyspieszają zużycie. Jeśli kocioł włącza się co kilka minut, przyczyny i sposoby poprawy opisujemy w tekście dlaczego kocioł gazowy włącza się i wyłącza co kilka minut bez widocznego powodu.
  • Temperatura ciepłej wody. Przy zasobniku ustawienie około 50 do 55°C zamiast 65°C pozwala kotłu dłużej pracować w zakresie kondensacji także przy grzaniu wody.

Duże znaczenie ma też sposób, w jaki dom jest ogrzewany w ciągu doby. Głębokie obniżenia nocne powodują, że rano kocioł pracuje długo na wysokiej temperaturze. Rozsądne wartości obniżenia opisujemy w artykule jak ustawić nocne obniżenie temperatury ogrzewania, by naprawdę oszczędzać.

Grzejniki, sprzęgło i przegląd serwisowy

Jeśli mimo niższej krzywej w pokojach jest za zimno, przyczyną bywają zbyt małe grzejniki w niektórych pomieszczeniach. Wymiana kilku najmniejszych grzejników na większe pozwala obniżyć temperaturę zasilania w całym domu. W instalacjach ze sprzęgłem hydraulicznym trzeba zadbać, by przepływ po stronie kotła nie był większy niż po stronie instalacji, inaczej gorąca woda wraca do kotła bez oddania ciepła.

Coroczny przegląd kotła to nie tylko formalność. Serwisant powinien:

  • wykonać analizę spalin i ustawić spalanie,
  • oczyścić wymiennik po stronie spalin, bo osady pogarszają wymianę ciepła,
  • wyczyścić syfon skroplin i sprawdzić drożność odpływu,
  • sprawdzić ciśnienie w naczyniu wzbiorczym i instalacji,
  • zweryfikować ustawienia mocy, pompy i krzywej grzewczej.

Poproś serwisanta o zapisanie w protokole temperatury spalin i wyniku analizy. Porównanie tych wartości z kolejnymi latami pozwala zauważyć, czy wymiennik się zanieczyszcza i czy kocioł nadal pracuje z wysoką sprawnością.

Gdy stary kocioł wymaga wymiany, warto od razu dobrać moc do rzeczywistych potrzeb budynku, a nie do mocy poprzedniego urządzenia. Przegląd dostępnych urządzeń znajdziesz w kategorii kotły gazowe kondensacyjne. Dobrze dobrany i ustawiony kocioł kondensacyjny pracuje dłuższymi cyklami, na niskich temperaturach i rzeczywiście zużywa mniej gazu.

Przeczytaj także